ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΜΑΡΙΑ - ΠΑΝΑΓΙΑ

 ΕΙΚΟΝΕΣ, ΝΑΟΙ ΚΑΙ ΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

ΚΥΠΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΑΣΠΡΟΦΟΡΟΥΣΑ 
(ΤΟ ΑΒΑΕΙΟ ΤΟΥ MΠΕΛΛΑΠΑΪΣ) 

 

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΑΣΠΡΟΦΟΡΟΥΣΑ

(ΤΟ ΑΒΑΕΙΟ ΤΟΥ ΜΠΕΛΛΑΠΑΪΣ)

 

Παναγία η Ασπροφορούσα
(Το Αβαείο του Μπέλλαπαϊς)

Το Αβαείο του Μπέλλαπαϊς αποτελεί μοναδικό δείγμα μοναστηριού γοτθικού ρυθμού στην ανατολή. Βρίσκεται κτισμένο στο τουρκοκρατούμενο σήμερα χωριό Μπέλαπαϊς, στην πλαγιά του Πενταδάκτυλου, κοντά στην πόλη της Κερύνειας. Ιδρύθηκε γύρω στο 1200 μ.Χ. από τον Αμάρλριχο και από μοναχούς του τάγματος του Αγίου Αυγουστίνου που ήρθαν από την Παλαιστίνη μετά την πτώση της Ιερουσαλήμ, το 1187 μ.Χ. και εγκαταστάθηκαν στο μοναστήρι με το όνομα «Αββαείο της ειρήνης». Ο Ούγος Γ' το εξωράισε και παραχώρησε πολλά προνόμια στους Αυγουστινιανούς μοναχούς. Πολλά διαμερίσματα του κτίστηκαν την εποχή του Ούγου Δ' (1324-59) και είναι πιθανόν να τέλειωσαν την εποχή της βασιλείας του Πέτρου Α'.

Το μοναστήρι άκμασε την περίοδο των Λουζινιανών. Χρησιμοποιήθηκε και ως θερινή διαμονή των Λουζινιανών βασιλιάδων, οι οποίοι και έκαναν πολλές πλούσιες δωρεές στο μοναστήρι. Λειτούργησε κανονικά ως το 1460. Όταν αργότερα το 1570 το νησί καταλήφθηκε από τους Τούρκους, το αββαείο λεηλατήθηκε και οι μοναχοί διώχτηκαν.

Μετά το τέλος της Φραγκοκρατίας, η εκκλησία του μοναστηριού μετατράπηκε από Καθολική σε Ορθόδοξη και αφιερώθηκε στην Παναγία την Ασπροφορούσα, ίσως γιατί οι καθολικοί μοναχοί που ζούσαν στο Αβαείο φορούσαν άσπρα ρούχα.

Το Αβαείο είναι κτισμένο στην άκρη του γκρεμού και προστατεύεται από τείχος και τάφρο στις ομαλές περιοχές. Στο κέντρο βρίσκεται μια εσωτερική αυλή με στοά γύρω-γύρω, της οποίας τα τόξα έχουν σκαλιστή γλυπτή διακόσμηση. Το μοναστήρι περιλαμβάνει την εκκλησία, την τραπεζαρία, το συνοδικό, όπου γίνονταν οι συγκεντρώσεις των μοναχών, τους κοιτώνες, εργαστήρια, αποθήκες, θησαυροφυλάκιο και μαγειρείο. Εντυπωσιακή είναι η τραπεζαρία με τα οικόσημα των Λουζινιανών στην είσοδο, τον άμβωνα και τα παράθυρα.

Το Αβαείο του Μπέλλαπαϊς βρίσκεται σήμερα υπό Τουρκική κατοχή.

 

 

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΣΤΑΧΥΩΤΙΣΣΑ 

(ΑΣΤΑΘΚΙΩΤΙΣΣΑ) 

 

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΣΤΑΧΥΩΤΙΣΣΑ (ΑΣΤΑΘΚΙΩΤΙΣΣΑ)

 

Πρόκειται για βυζαντινή εκκλησία που βρίσκεται στο χωριό Άγιος Θεόδωρος Λάρνακας (νοτιοανατολική πλευρά της Κύπρου). Ήταν ξωκλήσι οικισμού το οποίο εγκαταλείφθηκε τον 19° αιώνα από τους κατοίκους του λόγω σεισμού ή κάποιας επιδημικής νόσου.

Η ονομασία οφείλεται πολύ πιθανόν στη λέξη "στάχυ". Επειδή, φαίνεται οι κάτοικοι ασχολούνταν με τη σιτηροκαλλιέργεια θέλησαν να αφιερώσουν το ναό στην Παναγία για να την έχουν προστάτιδα των δημητριακών από τις ακρίδες, τις φυτικές ασθένειες, κ.λπ.

Δυστυχώς και αυτή η βυζαντινή εκκλησούλα, δέχτηκε βεβηλώσεις από τους Τούρκους κάτοικους του Αγίου Θεοδώρου, όπως δέχονται και τόσες άλλες σήμερα στον Τουρκοκρατούμενο βορρά τόσο από τους εποίκους όσο και από τον Τουρκικό στρατό κατοχής.

Συγκεκριμένα ο ναός την περίοδο 1963-1974 είχε μετατραπεί σε μάντρα ζώων από Τούρκους βοσκούς. Αυτοί άναβαν φωτιές για να ζεσταθούν με αποτέλεσμα οι τοίχοι του ναού κοσμημένοι με αξιόλογες τοιχογραφίες να καλυφθούν από καπνιά (αιθάλη). Επίσης πάνω στα πρόσωπα των Αγίων μορφών φαίνονται τα ίχνη από αιχμηρά αντικείμενα με τα οποία οι Τούρκοι βοσκοί τα χάραζαν.

Σήμερα, καταβάλλεται από το κυπριακό τμήμα της Αρχαιολογικής Εταιρείας Αθηνών προσπάθεια αποκατάστασης και συντήρησης του μνημείου.

 

 

ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΗΣ ΑΥΓΑΣΙΔΑΣ 

 

ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΗΣ ΑΥΓΑΣΙΔΑΣ

 

Παναγία της Αυγασίδας

Κοντά στο κατεχόμενο χωριό Μηλιά της επαρχίας Αμμοχώστου βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας της Αυγασίδας, το οποίο αποτελείται από το ναό και δύο μοναστηριακές κατοικίες. Δεν γνωρίζουμε πότε ιδρύθηκε, αλλά την πρώτη μαρτυρία για την ύπαρξη του έχουμε στο 15ο αιώνα. Το αρχαιότερο τμήμα του μοναστηριού είναι η εκκλησία που αποτελείται από δύο κλίτη. Στο νότιο κλίτος υπήρχε τρούλος όπου σώζονταν τοιχογραφίες του 15ου αιώνα αντίστοιχα. Το εικονοστάσι του Ναού έγινε χρυσό το 1781. Οι παλαιότερες εικόνες της Μονής ήταν δύο Παναγίες του 15ου αιώνα αντίστοιχα.


Δεκαπέντε χρόνια μετά την τουρκική εισβολή, το 1989, Τουρκικά στρατεύματα το 1989, κατεδάφισαν ολοσχερώς την εκκλησία της Μονής της Παναγιάς της Αυγασίδας , αφού λεηλάτησαν πρώτα τις τοιχογραφίες της. Οι τοιχογραφίες που η εκκλησία της διακοσμούσαν το θόλο της εκκλησίας απεικόνιζαν το Χριστό Παντοκράτωρ περιβαλλόμενο από μια ζώνη με τη δέηση ( η Παναγία και ο Ιωάννης ο Πρόδρομος) και μια πομπή αγγέλων σε δύο αντίθετες πορείες, με την Ετοιμασία (ο παρασκευασμένος Θρόνος της Δευτέρας Παρουσίας) σε σκηνή στο κέντρο. Η τύχη από αυτές τις σημαντικές τοιχογραφίες του 15ου αιώνα, καθώς και το ξυλόγλυπτο τέμπλο της εκκλησίας παραμένει άγνωστη. Η κατεδάφιση έγινε για την δήθεν διάνοιξη δρόμου
.

 

 

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΑΦΡΟΔΙΤΙΣΣΑ

 

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΑΦΡΟΔΙΤΙΣΣΑ

 

Η λειτουργία του ναού της Αφροδίτης διεκόπη μετά από την εφαρμογή των διαταγμάτων  του βυζαντινού αυτοκράτορα Θεοδοσίου στην Κύπρο, το 400 μ.Χ. Η λατρεία όμως της Θεάς δεν ξεριζώθηκε  από τις ψυχές των ανθρώπων, οι νεαρές τις περιοχής, ανάβουν μέχρι σήμερα  το κερί τους και απευθύνονται στην Δέσποινα Παναγία την Αφροδίτισσα για να τους χαρίσει γονιμότητα. Η εκκλησία που κτίσθηκε από τα ερείπια του ναού, δίπλα από το αρχαίο ιερό, ονομάζεται Παναγία η Αφροδίτισσα.

 

 

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΒΟΡΙΝΗ

 

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΒΟΡΙΝΗ

 

Έξω από το χωριό Πεδουλάς στην Κύπρο, στα βόρεια και μέσα στα περιβόλια βρίσκεται το μονόχωρο, ξυλόστεγο εξωκλήσι της Παναγίας Βορινής. Χαμηλότερα σε ένα ιδιαίτερα θελκτικό τοπίο ρέει ποταμός.

Ο ναός τιμάται έπ’ ονόματι της Ζωοδόχου Πηγής και πανηγυρίζει την Παρασκευή της Διακαινησίμου. Ο ναός θα μπορούσε να χρονολογηθεί στον 13ο αιώνα. Της ίδιας εποχής είναι και η λιτανευτική εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας από το ναό αυτό που εκτίθεται στο Βυζαντινό Μουσείο Πεδουλά.

 

 

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΒΟΥΝΑΡΚΩΤΙΣΣΑ

 

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΒΟΥΝΑΡΚΩΤΙΣΣΑ

 

Το Εξωκλήσι - σπηλιά, της Παναγίας της Βουναρκώτισσας βρίσκεται στα βόρεια της κοινότητας Κολόσσι και σε απόσταση 2 μόλις χιλιομέτρων. Πήρε το όνομα Βουναρκώτισσα για το ότι βρίσκεται μέσα σε βράχο.

Είναι ένα μεγάλο σπήλαιο όπου στην περίοδο της Τουρκοκρατίας οι Χριστιανοί κάτοικοι του χωριού λόγω των διωγμών από τους Τούρκους κατακτητές, πήγαιναν κρυφά στο σπήλαιο αυτό για να τελέσουν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα.

Στο σπήλαιο της Παναγίας της Βουναρκώτισσας έγιναν και γίνονται μέχρι και σήμερα αρκετά θαύματα. Το χώμα που βρίσκεται μέσα στη σπηλιά όταν το πλάσεις με νερό και γίνει πηλός το τοποθετείς στο σώμα σου εκεί που υπάρχει πρόβλημα ασθένειας και γιατρεύεσαι.

 

 

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΓΛΥΚΙΩΤΙΣΣΑ

 

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΓΛΥΚΙΩΤΙΣΣΑ

 

Ξωκλήσι κτισμένο στο ακρογιάλι της κατεχόμενης Κερύνειας. Η Κερύνεια είναι η βορειότερη επαρχία της Κύπρου και καταλήφθηκε στις 20-22 Ιουλίου 1974.

Η Παναγία η Γλυκιώτισσα έσωσε κάποτε τους Κερυνιώτες από την φοβερή ασθένεια της πανώλης, ίσως γι' αυτό πήρε και το όνομα αυτό, δηλαδή Γλυκιώτισσα, από το ρήμα γλιτώνω.

Άλλοι πιστεύουν πως τ' όνομα οφείλεται στο γλυκό νερό αρχαίου πηγαδιού μέσα στο μοναστήρι.

 

Λέγεται από ξένους ερευνητές ότι ήταν καθολική εκκλησία που πέρασε στα χέρια των ορθοδόξων.

Η αλήθεια όμως είναι ότι την έκτισε ο πρωτομάστορας που έκτισε και το φρούριο της Κερύνειας. Κάθε βράδυ μετά τον κάματο της μέρας, κουβαλούσε και μια πέτρα ώσπου έκτισε την εκκλησία της Γλυκιώτισσας.

Στις 8 Σεπτεμβρίου (Γενέσιο της Θεοτόκου) γινόταν μεγάλη πανήγυρη στο ξωκλήσι αυτό της Γλυκιώτισσας.

Τώρα στην προσφυγιά, τελείται το πανηγύρι, την ίδια μέρα κάθε χρόνο στην Λεμεσό. Οι Κερυνιώτες έχουν κτίσει στο προάστιο της Λεμεσού, Πολεμίδια, ένα ξωκλήσι αφιερωμένο στην Γλυκιώτισσα, εις ανάμνηση εκείνου της Κερύνειας και γιορτάζουν εκεί το Γενέσιο της Θεοτόκου.

 

 

ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΑ

 

ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΑ

 

Παναγία του Γλωσσά

Το μοναστήρι της Παναγίας του Γλωσσά βρίσκεται κοντά στο χωριό Κελλάκι και είναι αφιερωμένο στη Ζωοδόχο πηγή. Ιδρύθηκε ως γυναικείο κοινόβιο το 1975, όπως παραμένει μέχρι σήμερα.
Στη θέση της σημερινής μονής υπήρχε παλαιός οικισμός με ενοριακό ναό αφιερωμένο στη Ζωοδόχο Πηγή. Από το έτος 1920 μέχρι την ίδρυση της μονής, η εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής λειτουργούσε ως παρεκκλήσι της κοινότητας Κελλακίου.
Το μοναστήρι είναι ευρύτερα γνωστό ως Παναγία του Γλωσσά λόγω των πολλών θαυμάτων της Θεοτόκου σε κωφάλαλους ή ανθρώπους που πάσχουν από νοσήματα της γλώσσας.
Ο νέος ναός της Ζωοδόχου Πηγής κτίστηκε το 1981 και είναι αφιερωμένος στην Αγία Τριάδα, ανήκει δε στον τύπο του σταυροειδούς με τρούλλο.