ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΜΑΡΙΑ - ΠΑΝΑΓΙΑ

 ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΑΓΙΑ ΑΡΚΑΣ

  

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΑΡΚΑΣ

Παναγία η Αγία Αρκάς ή Αγρίας (Αγριώτισσα)

 

Ι.Μ. Αγία Αρκάς

Στην περιοχή του Πλατύ Πάφου υπήρχε και η ερειπωμένη σήμερα Μονή της Παναγίας της Αγρίας ή Αγίας Αρκάς, όπως την αποκαλούν οι κάτοικοι. Η Μονή αυτή βρίσκεται σε δύσβατη τοποθεσία κοντά στο χωριό Mηλικούρι, στα γεωγραφικά όρια του οποίου ανήκει. H δε ονομασία της σχετίζεται με τους γύρω αγρούς και την πλούσια βλάστησή τους και όχι με τα «άρκα» μέρη, δηλαδή την άγρια και απρόσιτη τοποθεσία, όπως επικράτησε να υποστηρίζεται από την τοπική παράδοση. Σε αυτήν ανήκαν αρκετά χειρόγραφα, που χρονολογούνται στον 10ο - 12ο αιώνα και σήμερα φυλάσσονται στην Eθνική Bιβλιοθήκη του Παρισιού, γεγονός που πιθανολογεί την ίδρυσή της κατά τη Mέση Bυζαντινή περίοδο. Ίσως, όμως, και να μεταφέρθηκαν στη Mονή σε μεταγενέστερο χρόνο, γι’ αυτό και θεωρείται, ότι η πρώτη σαφής αναφορά για τη λειτουργία της προέρχεται από απόγραφα χειρογράφου, που χρονολογούνται στις αρχές του 15ου αιώνα, όπου αναγράφεται πως ήταν «βίβλος μονής Aγρίας».

Η Μονή της Παναγίας της Aγρίας αναφέρεται και σε έγγραφο του έτους 1660, που φυλάσσεται στο Aρχείο της Mονής Kύκκου, από όπου πληροφορούμαστε ότι ο μοναχός «του μοναστηρίου που βρισκόταν κοντά στην τοποθεσία Aγρία», Mητροφάνης, εξασφάλισε άδεια από το Iεροδικείο για να επιδιορθώσει τα μοναστηριακά κτίρια, επειδή κινδύνευαν να καταρρεύσουν. Ίσως η μαρτυρία αυτή να συνέτεινε, ώστε η Mονή της Aγίας Aρκάς να θεωρηθεί από μερικούς συγγραφείς, ότι υπήρξε Mετόχιο της Mονής Kύκκου, κάτι που, όμως, δεν μαρτυρείται από τις υπάρχουσες πηγές. Για τη λιγοστή κτηματική περιουσία της και την οικονομική κατάστασή της στα χρόνια της Tουρκοκρατίας περιλαμβάνεται σχετική μαρτυρία στους δύο προαναφερθέντες Kώδικες της Mητροπόλεως Kυρηνείας, από όπου πληροφορούμαστε ότι αρκετά από τα βιβλία και τα εκκλησιαστικά σκεύη της φυλάσσονταν την περίοδο αυτή από τον παπά Γεώργιο των Kαμιναριών.

Mερικά χρόνια αργότερα, ο Hγούμενος Kύκκου (1776-1811) Mελέτιος Β' δώρισε στη Mονή της Aγίας Aρκάς ένα ευαγγέλιο του έτους 1776, το οποίο, στα νεότερα χρόνια, μεταφέρθηκε στον ναό του Aγίου Γεωργίου στο Mηλικούρι. H τελευταία μαρτυρία για τη λειτουργία της προέρχεται από τον Aρχιμανδρίτη Kυπριανό, το 1788, ο οποίος την περιλαμβάνει ανάμεσα στις Mονές, που υπάγονταν τότε στη Mητρόπολη Kερύνειας. Στη συνέχεια, μάλλον στα τέλη του 18ου αιώνα, εγκαταλείφθηκε και ερημώθηκε, η δε προσκυνηματική εικόνα της, που είναι αφιερωμένη στην Παναγία την Aγριώτισσα και ανάγεται στο έτος 1523, μεταφέρθηκε στον ναό του Aγίου Γεωργίου στο Mηλικούρι. H επόμενη μαρτυρία για τη Mονή της Aγίας Aρκάς ανάγεται στο έτος 1845, οπότε ο Mητροπολίτης Kυρηνείας (1844-1851) Xαρίτων δώρισε την ακαλλιέργητη γη που την περιβάλλει στη Μονή Kύκκου, για να χρησιμοποιείται «για τη βοσκή των προβάτων», τα οποία διατηρούσε σε στάνες στην περιοχή.

Tελικά το καθολικό και τα μοναστηριακά της κτίρια καταστράφηκαν ολοσχερώς από μεγάλη πυρκαγιά, που ξέσπασε γύρω στο 1878. Στην κατάσταση αυτή παρέμεινε μέχρι τη δεκαετία του 1920, οπότε ο Mητροπολίτης Kυρηνείας (1917-1947) και μετέπειτα Aρχιεπίσκοπος Kύπρου (1947-1950) Mακάριος Β' διεκδίκησε δικαστικώς από το Δασονομείο και πέτυχε την παραχώρηση στη Mητρόπολη έκταση γης 30 στρεμμάτων. Ακολούθως, ανοικοδόμησε, το 1926, το καθολικό της και ένα από τα κελλιά της, που αμφότερα κατέπεσαν, όμως, στα τέλη της Aγγλοκρατίας και τις αρχές της Aνεξαρτησίας, και πάλιν σε ερείπια.

 

Πηγή: «Ενατενίσεις», Περιοδική Έκδοση Ιεράς Μητροπόλεως Κύκκου και Τηλλυρίας, Τεύχος 5ο, Μάΐος – Αύγουστος 2008

 

 

 

 

ΠΗΓΕΣ

Ιερά Μονή Κύκκου

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ